Fase 3: Waardetoets

De essentie van PDM is reduceren tot de kern. Een proces wordt niet krachtiger door méér processtappen, maar door het elimineren van ballast. In Fase 3 passen we daarom een strenge kwaliteitsgrens toe: Regel M17 (De PDM-Waardetoets) Elke processtap moet aantoonbaar waarde toevoegen voor de (interne of externe) afnemer op basis van de 3 V's: Verandering (fysieke of transformationele wijziging van de input), Volgende schakel (directe, noodzakelijke voorbereiding voor de opvolgende stap), of Veiligheid (wettelijke compliance of risico-beheersing). Een stap die hier niet aan voldoet, krijgt in de metadata de status `voldoet_aan_waardetoets: false` en wordt dwingend voorzien van een reductie-advies op basis van de TIMWOODS-verpillingen ter sanering..

Het uitgangspunt is simpel: iedere processtap moet aantoonbare waarde toevoegen aan de keten. Is dat niet het geval, dan is er sprake van verspilling en markeren we de stap direct in de documentatie om sanering af te dwingen.

Wat is waarde?

Binnen PDM definiëren we waarde heel pragmatisch: bruikbaarheid voor de afnemer. Een processtap is pas legitiem als de transformatie voldoet aan de formule:

Om deze toets objectief toe te passen, kijken we of de output voldoet aan minimaal één van de 3 V’s van waarde:

Verandering (transformatie)

De stap heeft de status, vorm of inhoud van de input wezenlijk veranderd of verrijkt.

• De toets: Is het product of de informatie na deze stap concreet dichter bij het eindresultaat?
• Voorbeeld: Een ruwe aanvraag (input) is na controle een geprioriteerde aanvraag (output) geworden.

Volgende schakel (direct nut)

De output is een absolute randvoorwaarde voor de direct volgende stap om zijn werk te kunnen doen.

• De toets: Kan de volgende rol in de keten direct van start zonder herstelwerk of extra uitzoekwerk?
• Voorbeeld: Een behandelaar kan een aanvraag pas beoordelen als de verplichte klantinvoer compleet is aangeleverd.

Veiligheid (risico & compliance)

De stap voegt voor de eindklant misschien geen directe waarde toe, maar is noodzakelijk om risico’s te beheersen of aan wet- en regelgeving te voldoen (Business Value-Add).

• De toets: Riskeren we een boete, kwaliteitsissue of datalek als we deze handeling overslaan?
• Voorbeeld: Een wettelijk verplichte privacy-toets (GDPR) of een finale veiligheidscontrole.

PDM-attributen voor de waardetoets

Om te voorkomen dat we de waardetoets buiten de documentatie om moeten uitvoeren, is deze volledig geïntegreerd in de metadata van de Processtap. Elke stap bevat dwingend de volgende twee attributen (SSoT):

• voldoet_aan_waardetoets [boolean, default: true]: Geeft aan of de stap de $\text{Output} > \text{Input}$ toets doorstaat.
• waardetoets_analyse [string, optioneel]: De onderbouwing van de toets. Bij een false bevat dit veld de geïdentificeerde TIMWOODS-verspilling en het reductie-advies.

Toepassing in de praktijk (voorbeeld)

Hieronder zie je hoe een waardevolle stap én een verspillende stap (met verbeterpotentieel) eenduidig binnen de methode worden gedocumenteerd.

Voorbeeld 1: Offerte opstellen

---
id: "ST-01"
proces_id: "PR-02"
title: "Offerte opstellen"
volgnummer: 10
type: "Processtap"
pdm_bouwsteen: "processtap"
actoren: ["Sales Consultant"]
input: "Gekwalificeerde klantbehoefte"
output: "Definitieve offerte"
voldoet_aan_waardetoets: true
waardetoets_analyse: "Verandering (3 V's): Transformeert een abstracte behoefte in een concreet, bindend voorstel voor de klant."
---

Voorbeeld 2: Dubbele invoercontrole (Verspilling / Reductiepotentieel

---
id: "ST-02"
proces_id: "PR-02"
title: "Invoergegevens handmatig hercontroleren"
volgnummer: 20
type: "Processtap"
pdm_bouwsteen: "processtap"
actoren: ["Operational Manager"]
input: "Ingevulde klantgegevens"
output: "Gecontroleerde klantgegevens"
voldoet_aan_waardetoets: false
waardetoets_analyse: "Overprocessing (TIMWOODS): Output voegt geen waarde toe t.o.v. de input ($\text{Output} = \text{Input}$). De invoer is in de bron al gevalideerd. Advies: Stap volledig elimineren."
---