Kennisobject Proces
Binnen PDM is het kennisobject Proces een van de vijf fundamentele bouwstenen van het werknetwerk. Het dient om een specifiek, afgebakend werkdomein te beschrijven en te structureren.
Hieronder volgt een uitgebreide beschrijving op basis van de specificaties:
Doel en functie
Het primaire doel van het object Proces is het bieden van een kader voor een samenhangend geheel van activiteiten. Het fungeert als de container voor processtappen en definieert de context waarin werk wordt uitgevoerd. In de architectuur van PDM is een proces altijd een onderdeel van het centrale werknetwerk, de enige bron van waarheid (Single Source of Truth).
Attributen (eigenschappen)
Een Proces-object wordt gedefinieerd door een set attributen die de metadata en de inhoudelijke afbakening vastleggen:
| Attribuut | Verplicht | Omschrijving |
|---|---|---|
| id | Ja | Een unieke identifier die nooit wijzigt. |
| naam | Ja | De formele naam van het werkdomein. |
| doel | Nee | Het beoogde resultaat of de bestaansreden van het proces. |
| scope | Nee | De afbakening: wat valt wel en niet binnen dit proces. |
| eigenaar | Nee | De persoon of rol die eindverantwoordelijk is voor het proces. |
| status | Nee | De huidige fase in de levenscyclus (bijv. concept, definitief). |
| versie | Nee | Het versienummer voor beheerdoeleinden. |
| bovenliggend proces | Nee | Een verwijzing naar een proces op een hoger niveau (hiërarchie). |
Relaties in het Metamodel
Het Proces-object staat via expliciete relaties in verbinding met andere objecten:
- Bevat Processtappen: een proces bevat één of meerdere processtappen.
- Is onderdeel van Proces: een proces kan zelf weer onderdeel zijn van een groter, bovenliggend proces.
- Afgeleide relaties: eoewel niet altijd expliciet opgeslagen, “bevat” een proces indirect ook de Uitvoerders die de onderliggende stappen uitvoeren.
De relatie tussen Proces en Processtap is strikt: een processtap behoort tot precies één proces, terwijl een proces meerdere stappen kan bevatten.
Visuele representatie en views
In de verschillende overzichten van PDM wordt het proces op specifieke manieren getoond:
- Vorm: in een Flow View wordt een proces weergegeven als een Hexagon (zeshoek).
- Domein View: deze weergave toont de inhoudelijke samenstelling van het proces; het laat zien welke stappen, uitvoerders, informatieobjecten en regels gezamenlijk het domein vormen, zonder een chronologische flow te tonen.
- Relatie View: toont hoe het proces verbonden is met alle andere objecten in het netwerk voor impactanalyses.
Afgeleide documentatie: Procesbeschrijving
Het object Proces vormt de basis voor de Procesbeschrijving. Dit document is een narratieve (leesbare) projectie van het werknetwerk en bevat standaard:
- Metadata: Naam, eigenaar, versie en status.
- Procesoverzicht: Doel, afbakening en belangrijkste resultaten.
- Procesflow: een lineaire beschrijving van de onderliggende processtappen, inclusief hun input, output en uitvoerders.
- Kritische afhankelijkheden: inzicht in de belangrijkste informatieketens en regels die op het proces van toepassing zijn.
Praktische toepassing
Tijdens de Fase 1 (Opdracht & Scopebepaling) van de PDM-werkwijze wordt de initiële proceslijst opgesteld en de scope gedefinieerd. Een veelvoorkomende valkuil is dat de scope van een proces te groot wordt gekozen (bijv. “de volledige operatie”), wat leidt tot onduidelijke prioriteiten en moeilijk te valideren modellen. PDM adviseert daarom om te starten met een duidelijk afgebakend werkdomein.