Interviews
Interviews met procesbetrokkenen zijn een krachtig instrument om praktische inzichten te verkrijgen in hoe processen daadwerkelijk worden uitgevoerd. Dit template helpt je om:
- Gestructureerde interviews te voeren die betrouwbare en complete procesinformatie opleveren.
- Meerdere perspectieven (proceseigenaren, uitvoerders, teamleiders) te combineren voor een holistisch beeld van het proces.
- Formele en informele processtappen, uitzonderingen, en knelpunten in kaart te brengen.
- De basis te leggen voor procesmodellen, BPMN-diagrammen, en werkinstructies.
- Stakeholderbetrokkenheid te waarborgen door open communicatie en transparante documentatie.
Waarom Interviews?
Interviews zijn essentieel voor:
- Praktische inzichten: Ontdek hoe processen echt werken (niet alleen hoe ze zouden moeten werken).
- Uitzonderingen en varianten: Identificeer informele werkwijzen, workarounds, en uitzonderingen die niet in documentatie staan.
- Knelpunten en pijnpunten: Breng bottlenecks, frustraties, en verbeterkansen aan het licht.
- Verantwoordelijkheden: Verduidelijk wie wat doet en waar overlappingen of gaten zitten.
- Cultuur en context: Begrijp de organisatiecultuur, ongeschreven regels, en externe invloeden die het proces beïnvloeden.
Voorbereiding van Interviews
Een goede voorbereiding is cruciaal voor effectieve interviews. Volg deze stappen:
Doel en Scope Bepalen
| Veld | Beschrijving | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Doel van de interviews | Wat wilt u bereiken? (Bijv. proces in kaart brengen, knelpunten identificeren.) | “In kaart brengen van het Order-to-Cash-proces, inclusief uitzonderingen en knelpunten.” |
| Scope | Welk deel van het proces wordt onderzocht? | “Van orderontvangst tot facturatie, exclusief inkoop.” |
| Procesniveau | Welk niveau van detail is nodig? (Level 0-4) | “Level 2: Hoofdprocessen en subprocessen.” |
Selectie
Kies diverse perspectieven om een compleet beeld te krijgen. Gebruik de 11.03.01 Checklist selectie procesbetrokkenen als referentie.
| Rol | Redenen om te interviewen | Aantal | Voorbeeldpersoon |
|---|---|---|---|
| Proceseigenaar | Verantwoordelijk voor het proces; kent doelen, KPI’s, en strategische context. | 1 | Jan de Vries (Sales Manager) |
| Procesuitvoerders | Voeren het proces dagelijks uit; kennen praktische knelpunten en workarounds. | 2-3 | Lisa van der Meer (Order Medewerker) |
| Teamleiders | Coördineren het proces; kennen afhankelijkheden en samenwerking met andere teams. | 1 | Mark van den Berg (Teamleider Orderverwerking) |
| Ondersteunende functies | Leveren input of ontvangen output; kennen interfaces en afhankelijkheden. | 1-2 | Sarah Koning (Financiële Afdeling) |
| IT/Technisch Team | Ondersteunen systemen; kennen technische beperkingen en mogelijkheden. | 1 | David van Leeuwen (IT Medewerker) |
| Klantenservice | Ontvangen feedback van klanten; kennen klantpijnpunten. | 1 | Emma van Dijk (Klantenservice Medewerker) |
Tip
- Minimaal 5-7 interviews per proces voor een compleet beeld.
- Combineer rollen als het proces klein is.
Interviewplanning
| Veld | Beschrijving | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Aantal interviews | Hoeveel interviews zijn nodig? | 6 |
| Duur per interview | Hoe lang duurt elk interview? | 45-60 minuten |
| Locatie | Waar vinden de interviews plaats? | Online (Teams) / Fysiek (kantoor) |
| Tijdstip | Wanneer worden de interviews gepland? | Ochtend (9:00-12:00) |
| Benodigde materialen | Wat heb je nodig? | Laptop, opnameapparaat (met toestemming), notitieblok, procesdiagrammen (concept) |
Voorbereiding van Vragen
Stel open en gesloten vragen op om zowel kwantitatieve als kwalitatieve informatie te verzamelen. Gebruik de 5W2H-methode (What, When, Where, Who, Why, How, How much) als basis.
Vraagcategorieën
| Categorie | Doel | Voorbeeldvragen |
|---|---|---|
| Algemene procesinformatie | Begrijpen van het proces in grote lijnen. | “Kunt u in uw eigen woorden beschrijven wat dit proces doet?” |
| Processtappen | Identificeren van hoofd- en subprocessen. | “Welke stappen doorloopt u typisch bij het verwerken van een order?” |
| Verantwoordelijkheden | Verduidelijken van rollen en taken. | “Wie is verantwoordelijk voor het valideren van klantgegevens?” |
| Beslismomenten | Identificeren van keuzepunten en criteria. | “Wanneer beslist u om een order af te wijzen?” |
| Uitzonderingen en varianten | Ontdekken van afwijkingen van de standaard. | “Welke uitzonderingen of special cases komen vaak voor?” |
| Knelpunten | Identificeren van bottlenecks en pijnpunten. | “Welke stappen in het proces veroorzaken de meeste vertraging?” |
| Systemen en tools | Begrijpen van technische ondersteuning. | “Welke systemen gebruikt u voor dit proces?” |
| Input en output | Identificeren van wat het proces ontvangt en oplevert. | “Wat zijn de belangrijkste inputs voor dit proces?” |
| KPI’s en prestaties | Meten van procesprestaties. | “Hoe meet u het succes van dit proces?” |
| Verbeterkansen | Identificeren van mogelijkheden voor optimalisatie. | “Welke verbeteringen zou u aanbrengen in dit proces?” |
Interviewgids Ontwikkelen
Maak een gestructureerde interviewgids om consistentie te waarborgen tussen interviews. Voorbeeld:
Interviewgids: Orderverwerking
Inleiding (5 min):
- Stel jezelf voor en leg het doel van het interview uit.
- Benadruk dat het gesprek vertrouwelijk is en dat kritische feedback waardevol is.
- Vraag toestemming voor opname (indien van toepassing).
Algemene vragen (10 min):
- Kunt u in uw eigen woorden beschrijven wat het Orderverwerkingsproces doet?
- Wat is uw rol in dit proces?
- Hoe lang werkt u al met dit proces?
Processtappen (15 min):
4. Welke stappen doorloopt u typisch bij het verwerken van een order?
5. Welke stappen kosten de meeste tijd? Waarom?
6. Zijn er stappen die vaak worden overgeslagen? Waarom?
7. Welke varianten van het proces komen voor? (Bijv. spoedorders, grote orders.)
Verantwoordelijkheden (10 min):
8. Wie is verantwoordelijk voor elke stap in het proces?
9. Zijn er overlappende taken tussen rollen? Zo ja, welke?
10. Zijn er taken die niemand lijkt te doen?
Beslismomenten (10 min):
11. Welke beslissingen moet u nemen tijdens het proces?
12. Op basis van welke criteria neemt u deze beslissingen?
13. Wie moet u raadplegen voordat u een beslissing neemt?
Uitzonderingen en knelpunten (10 min):
14. Welke uitzonderingen of special cases komen vaak voor?
15. Welke knelpunten ervaart u in dit proces?
16. Welke workarounds gebruikt u om deze knelpunten te omzeilen?
17. Welke fouten komen vaak voor? Wat zijn de oorzaken?
Systemen en tools (5 min):
18. Welke systemen gebruikt u voor dit proces?
19. Welke beperkingen ervaart u met deze systemen?
20. Zijn er handmatige stappen die geautomatiseerd zouden kunnen worden?
KPI’s en prestaties (5 min):
21. Hoe meet u het succes van dit proces?
22. Welke KPI’s worden gebruikt?
23. Hoe presteert het proces op dit moment ten opzichte van de doelstellingen?
Verbeterkansen (5 min):
24. Welke verbeteringen zou u aanbrengen in dit proces?
25. Wat zou het grootste positieve effect hebben op de efficiëntie?
26. Zijn er andere processen die u als voorbeeld zou nemen?
Afsluiting (5 min):
- Bedank de geïnterviewde voor zijn/haar tijd.
- Vraag of er nog iets is dat niet aan bod is gekomen.
- Geef aan hoe de informatie zal worden gebruikt.
- Deel volgende stappen (bijv. validatie van procesmodel).
Uitvoering van Interviews
Zorg voor een professionele en effectieve uitvoering van de interviews.
Interviewtechnieken
| Techniek | Beschrijving | Wanneer te gebruiken | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| Open vragen | Vragen die uitgebreide antwoorden uitlokken. | Begin van het interview, verkennen van onderwerpen. | “Kunt u beschrijven hoe u een order verwerkt?” |
| Gesloten vragen | Vragen met korte, specifieke antwoorden. | Bevestigen van feiten, kwantitatieve data. | “Hoeveel orders verwerkt u per dag?” |
| Doorvragen | Dieper ingaan op antwoorden. | Als een antwoord onduidelijk of oppervlakkig is. | “U zei dat stap X lang duurt. Waarom is dat?” |
| Stilzwijgen | Wachten na een vraag om de geïnterviewde na te laten denken. | Als de geïnterviewde aarzelt of onvolledige antwoorden geeft. | - |
| Samenvatten | Herhalen van wat de geïnterviewde heeft gezegd. | Ter verduidelijking en om misverstanden te voorkomen. | “Dus u zegt dat stap X altijd handmatig wordt uitgevoerd, klopt dat?” |
| Parafraseren | In eigen woorden herhalen wat de geïnterviewde heeft gezegd. | Om te laten zien dat je luistert en om diepgang te creëren. | “Als ik het goed begrijp, is de vertraging veroorzaakt door…” |
| Hypothetische vragen | Vragen over wat-als-scenario’s. | Om toekomstige verbeteringen te verkennen. | “Wat zou er gebeuren als stap X geautomatiseerd zou worden?” |
Tips voor Effectieve Interviews
- Luister actief: Geef de geïnterviewde ruimte om te praten en onderbreek niet.
- Wees neutraal: Vermijd oordelende of suggestieve vragen (bijv. “Vindt u niet dat stap X inefficiënt is?”).
- Stel open vragen: Begin met “Wat”, “Hoe”, “Waarom” in plaats van “Ja/Nee”-vragen.
- Doorvraag op antwoorden: Vraag “Kunt u dat toelichten?” of “Kunt u een voorbeeld geven?” voor diepgang.
- Gebruik visuele hulpmiddelen: Toon procesdiagrammen (BPMN, Flowchart) om discussie te stimuleren.
- Houd het gesprek gestructureerd: Volg de interviewgids, maar wees flexibel voor onverwachte inzichten.
- Neem notities of geluid op: Zorg dat je alle belangrijke punten vastlegt (met toestemming).
- Wees respectvol: Toon waardering voor de tijd en kennis van de geïnterviewde.
Verwerking van Interviewgegevens
Na de interviews is het belangrijk om de verzamelde informatie te structureren, analyseren, en valideren.
Notities en Transcripties
- Maak aantekeningen tijdens het interview (of transcribeer opnames).
- Markeer belangrijke punten (knelpunten, uitzonderingen, verantwoordelijkheden).
- Gebruik een gestructureerd format voor notities (bijv. per vraagcategorie).
Voorbeeldnotities:
Consolidatie van Gegevens
Combineer de informatie uit alle interviews om een eenduidig beeld van het proces te krijgen.
| Onderwerp | Informatie uit Interviews | Consensus? | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Processtappen | [Lijst van stappen] | Ja/Nee | Bijv. “Stap X wordt door iedereen genoemd.” |
| Verantwoordelijkheden | [Lijst van rollen en taken] | Ja/Nee | Bijv. “Onduidelijk wie verantwoordelijk is voor stap Y.” |
| Knelpunten | [Lijst van knelpunten] | Ja/Nee | Bijv. “Knelpunt A wordt door 4/6 geïnterviewden genoemd.” |
| Uitzonderingen | [Lijst van uitzonderingen] | Ja/Nee | Bijv. “Uitzondering B komt alleen voor in Team Z.” |
Tip
- Markeer tegenstrijdige informatie en valideer deze met additionele interviews of documentatie.
- Gebruik kleuren om frequentie van antwoorden aan te geven (bijv. groen = consensus, oranje = gedeeld, rood = conflict).
Analyse en Patroonherkenning
Identificeer patronen, gemeenschappelijke thema’s, en afwijkingen in de interviewgegevens.
| Thema | Frequentie | Voorbeelden | Prioriteit | Actie |
|---|---|---|---|---|
| Handmatige stappen | 5/6 | Validatie klantgegevens, invoer in ERP | Hoog | Automatiseren |
| Systeemstoringen | 4/6 | CRM crasht tijdens piekmomenten | Hoog | IT-onderzoek |
| Onduidelijke verantwoordelijkheden | 3/6 | Wie valideert klantgegevens? | Middel | RACI-matrix opstellen |
| Gebrek aan training | 2/6 | Nieuwe medewerkers weten niet hoe om te gaan met uitzonderingen | Middel | Training organiseren |
3.4 Validatie van Gegevens
Valideer de geconsolideerde informatie met:
- Additionele interviews (indien nodig).
- Bestaande documentatie (Procesbeschrijving, Werkinstructies).
- Procesbetrokkenen (via een validatieworkshop).
Validatiemethoden:
| Methode | Beschrijving | Wanneer te gebruiken |
|---|---|---|
| Feedbackronde | Stuur de geconsolideerde informatie naar geïnterviewden voor feedback. | Altijd |
| Validatieworkshop | Organiseer een groepssessie om het procesmodel te valideren. | Bij complexe processen |
| Documentatiecheck | Vergelijk met bestaande procesdocumentatie. | Altijd |
| Pilot-test | Test het procesmodel in de praktijk. | Bij grote veranderingen |
Output: Procesdocumentatie
Gebruik de informatie uit de interviews om de volgende documenten op te stellen of bij te werken:
| Document | Toepassing | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Procesbeschrijving (PMD-03.07.01) | Basisdocumentatie van het proces. | Beschrijving van stappen, rollen, en verantwoordelijkheden. |
| BPMN-diagram (PMD-03.06.01) | Visuele weergave van het proces. | Diagram met hoofdstroom, beslissingen, en uitzonderingen. |
| Swimlane-diagram (PMD-03.06.03) | Weergave van verantwoordelijkheden per rol. | Diagram met swimlanes voor elke afdeling. |
| Werkinstructies (PMD-03.07.02) | Gedetailleerde stapsgewijze handleiding. | Instructies voor uitvoerende teams. |
| RACI-matrix (PMD-03.07.03) | Verantwoordelijkheden per taak. | Matrix met R, A, C, I per activiteit. |
| Procesrollen (PMD-03.07.04) | Beschrijving van rollen en competenties. | Overzicht van verantwoordelijkheden per rol. |
| Root Cause Analyse (PMD-03.09.01) | Analyse van knelpunten. | 5 Why’s-analyse van vertragingen. |
Tips voor Succesvolle Procesinterviews
- Wees voorbereid: Zorg dat je de procesdocumentatie hebt bestudeerd voordat je interviews afneemt.
- Kies de juiste gesprekspartners: Zorg voor een diversiteit aan perspectieven.
- Gebruik een interviewgids: Zorg voor consistentie tussen interviews.
- Luister meer dan u praat: Laat de geïnterviewde 80% van de tijd praten.
- Wees flexibel: Pas je vragen aan op basis van onverwachte antwoorden.
- Gebruik visuele hulpmiddelen: Toon procesdiagrammen om discussie te stimuleren.
- Valideer informatie: Controleer conflicterende antwoorden met additionele bronnen.
- Documenteer direct: Maak aantekeningen tijdens het interview om niets te vergeten.
- Bedank de geïnterviewde: Toon waardering voor hun tijd en inbreng.
Veelgemaakte Fouten en Hoe ze te Vermijden
| Fout | Oorzaak | Impact | Oplossing |
|---|---|---|---|
| Te weinig interviews | Beperkt budget of tijd. | Onvolledig beeld van het proces. | Plan minimaal 5-7 interviews per proces. |
| Verkeerde interviewees | Selectie gebaseerd op beschikbaarheid in plaats van kennis. | Misleidende of onvolledige informatie. | Kies diverse rollen (uitvoerders, eigenaren, ondersteunend). |
| Gesloten vragen | Te veel “Ja/Nee”-vragen. | Beperkte diepgang in antwoorden. | Gebruik open vragen (Wat, Hoe, Waarom). |
| Geen voorbereiding | Onvoldoende kennis van het proces. | Ongefocuste interviews. | Bestudeer bestaande documentatie vooraf. |
| Geen validatie | Informatie niet gecontroleerd. | Onnauwige procesdocumentatie. | Valideer met additionele bronnen. |
| Te langdurige interviews | Te veel vragen of te diepgaand. | Vermoeidheid en verlies van focus. | Houd interviews max. 60 minuten. |
| Geen notities | Vertrouwen op geheugen. | Belangrijke informatie gaat verloren. | Maak aantekeningen of neem op (met toestemming). |
Tools voor Interviews
Gebruik deze tools om interviews efficiënter te maken:
| Tool | Doel | Voordelen | Nadelen | Link |
|---|---|---|---|---|
| Microsoft Teams/Zoom | Online interviews | Gemakkelijk, opnamefunctie | Minder persoonlijk contact | Teams, Zoom |
| Otter.ai | Transcriptie van opnames | Automatische transcriptie, zoekbaar | Betaalde versie voor lange opnames | Otter.ai |
| Miro/Mural | Visuele samenwerking | Real-time samenwerken op procesdiagrammen | Leercurve | Miro, Mural |
| Notion/OneNote | Notities maken | Gestructureerd, zoekbaar | - | Notion, OneNote |
| Lucidchart | Procesdiagrammen maken | Visuele weergave tijdens interviews | Betaalde versie voor gevorderde functies | Lucidchart |
Betrokkenen en Verantwoordelijkheden
Geef hier een overzicht van wie betrokken is bij de interviews.
| Rol | Verantwoordelijkheid | Betrokkenheid |
|---|---|---|
| Procesanalist | Voert interviews uit en verwerkt de gegevens. | Ad hoc |
| Proceseigenaar | Valideert de uitkomsten van de interviews. | Periodiek |
| Geïnterviewden | Leveren informatie over het proces. | Ad hoc |
| Management | Zorgt voor steun en resources voor de interviews. | Periodiek |
Gerelateerde Documenten
Lijst hier alle gerelateerde documenten, zoals:
- [Link naar Procesbeschrijving (PMD-03.07.01)]
- [Link naar BPMN-diagram (PMD-03.06.01)]
- [Link naar Swimlane-diagram (PMD-03.06.03)]
- [Link naar RACI-matrix (PMD-03.07.03)]
- [Link naar Root Cause Analyse (PMD-03.09.01)]
Versiehistorie
| Versie | Datum | Wijziging | Auteur |
|---|---|---|---|
| 1.0 | 17/04/2026 | Initiële versie | [Naam] |
Instructies voor Gebruik
- Bepaal doel en scope: Definieer wat je wilt bereiken met de interviews.
- Selecteer gesprekspartners: Kies diverse rollen voor een compleet beeld.
- Ontwikkel een interviewgids: Stel open en gesloten vragen op.
- Plan de interviews: Zorg voor voldoende tijd en middelen.
- Voer de interviews uit: Gebruik actief luisteren en doorvragen.
- Verwerk de gegevens: Consolideer en analyseer de informatie.
- Valideer de gegevens: Controleer met additionele bronnen.
- Documenteer de output: Werk procesdocumentatie bij.
Voorbeeld: Interviewgids voor Orderverwerking
Algemeen
- Proces: Orderverwerking
- Doel: In kaart brengen van het proces, inclusief uitzonderingen en knelpunten.
- Gesprekspartners: Proceseigenaar, 2 Order Medewerkers, Teamleider, IT Medewerker.
Interviewgids
Inleiding (5 min)
- “Bedankt dat u tijd maakt voor dit gesprek. Het doel is om het Orderverwerkingsproces in kaart te brengen, inclusief eventuele knelpunten of verbeterkansen. Uw input is waardevol en zal vertrouwelijk worden behandeld. Heeft u vragen voordat we beginnen?”
Algemene vragen (10 min)
- Kunt u in uw eigen woorden beschrijven wat het Orderverwerkingsproces doet?
- Wat is uw rol in dit proces?
- Hoe lang werkt u al met dit proces?
Processtappen (15 min)
- Welke stappen doorloopt u typisch bij het verwerken van een order?
- Doorvraag: “Kunt u dat stap voor stap uitleggen?”
- Welke stappen kosten de meeste tijd? Waarom?
- Zijn er stappen die vaak worden overgeslagen? Waarom?
- Welke varianten van het proces komen voor? (Bijv. spoedorders, grote orders.)
Verantwoordelijkheden (10 min)
- Wie is verantwoordelijk voor elke stap in het proces?
- Zijn er overlappende taken tussen rollen? Zo ja, welke?
- Zijn er taken die niemand lijkt te doen?
Beslismomenten (10 min)
- Welke beslissingen moet u nemen tijdens het proces?
- Op basis van welke criteria neemt u deze beslissingen?
- Wie moet u raadplegen voordat u een beslissing neemt?
Uitzonderingen en knelpunten (10 min)
- Welke uitzonderingen of special cases komen vaak voor?
- Voorbeeld: “Wat gebeurt er als een klant onvolledige gegevens aanlevert?”
- Welke knelpunten ervaart u in dit proces?
- Doorvraag: “Kunt u een voorbeeld geven?”
- Welke workarounds gebruikt u om deze knelpunten te omzeilen?
- Welke fouten komen vaak voor? Wat zijn de oorzaken?
Systemen en tools (5 min)
- Welke systemen gebruikt u voor dit proces?
- Welke beperkingen ervaart u met deze systemen?
- Zijn er handmatige stappen die geautomatiseerd zouden kunnen worden?
KPI’s en prestaties (5 min)
- Hoe meet u het succes van dit proces?
- Welke KPI’s worden gebruikt?
- Hoe presteert het proces op dit moment ten opzichte van de doelstellingen?
Verbeterkansen (5 min)
- Welke verbeteringen zou u aanbrengen in dit proces?
- Wat zou het grootste positieve effect hebben op de efficiëntie?
- Zijn er andere processen die u als voorbeeld zou nemen?
Afsluiting (5 min)
- “Bedankt voor uw tijd en inbreng. De informatie zal worden gebruikt om het proces te documenteren en te verbeteren. We zullen de uitkomsten met u delen voor validatie. Heeft u nog vragen of opmerkingen?”
Voorbeeld: Geconsolideerde Interviewgegevens (Orderverwerking)
Processtappen
| Stap | Beschrijving | Frequentie | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| 1 | Ontvangst order via webshop/telefoon | 6/6 | - |
| 2 | Handmatige validatie klantgegevens | 6/6 | Duurt gemiddeld 30 minuten. |
| 3 | Genereren productieopdracht in ERP | 6/6 | - |
| 4 | Versturen orderbevestiging per e-mail | 6/6 | - |
Knelpunten
| Knelpunt | Frequentie | Impact | Oorzaak | Prioriteit |
|---|---|---|---|---|
| Handmatige validatie | 6/6 | Hoog | Geen automatische validatie | Hoog |
| Systeemstoringen | 4/6 | Hoog | Verouderd CRM-systeem | Hoog |
| Onduidelijke verantwoordelijkheden | 3/6 | Middel | Geen RACI-matrix | Middel |
Uitzonderingen
| Uitzondering | Beschrijving | Frequentie | Oorzaak |
|---|---|---|---|
| Spoedorders | Handmatige doorzetting naar productie | 2/6 | Klantvraag |
| Grote orders | Extra goedkeuring vereist | 1/6 | Bedrijfsbeleid |
Verbeterkansen
| Verbeterpunt | Beschrijving | Prioriteit | Actie |
|---|---|---|---|
| Automatische validatie | Implementeer automatische validatie van klantgegevens. | Hoog | Ontwikkel business case. |
| Systeemupgrade | Upgrade CRM-systeem voor betere stabiliteit. | Hoog | Raadpleeg IT-afdeling. |
| RACI-matrix | Definieer duidelijke verantwoordelijkheden. | Middel | Werk RACI-matrix uit. |